Opublikowano

Kot w święta – choinka, rośliny i groźne jedzenie

Święta kuszą kota choinką, lametą i zapachami jedzenia. Lilia to najgroźniejsza roślina świąteczna – nawet pyłek lub woda z wazonu mogą uszkodzić nerki, to sytuacja pilna. Lameta i wstążki mogą zablokować jelita – nie wyciągaj nitki z pyszczka ani spod ogona. Uważaj też na wodę w stojaku choinki, kable lampek, cebulę, czosnek, ości i tłuste resztki ze stołu.

Choinka bezpieczna dla kota – jak ją przygotować?

Dla kota choinka to jednocześnie drzewo do wspinaczki, wieszak z zabawkami i nowy, intrygujący zapach. Zakazy niewiele tu dają – znacznie skuteczniej działa takie ustawienie drzewka, żeby nawet ciekawski mruczek nie zrobił sobie krzywdy. Podstawa to ciężki, stabilny stojak; przy energicznych kotach warto dodatkowo przymocować czubek choinki żyłką do ściany lub karnisza. Drzewko stawiaj z dala od mebli, z których kot mógłby na nie skoczyć.

Osobny problem to woda w stojaku żywej choinki. Gromadzą się w niej żywica, nawozy i konserwanty do ciętych drzewek, a z czasem także bakterie – kot, który chętnie pije „z nowej miski”, może skończyć z bólem brzucha. Zakryj pojemnik folią, kartonem lub specjalną osłoną. Igły świerka czy jodły nie są silnie trujące, ale olejki eteryczne podrażniają pyszczek i żołądek, a ostre igły mogą uszkodzić przewód pokarmowy i wbijać się w łapy. Choinka sztuczna rozwiązuje kwestię igieł i wody, choć kot nadal może obgryzać plastikowe gałązki – tu też potrzebna jest obserwacja.

Tłukące się szklane bombki wieszaj wyżej, a na dolnych gałęziach umieść ozdoby plastikowe, drewniane lub filcowe. Kable lampek osłoń plastikowymi lub kartonowymi rurkami i wyłączaj oświetlenie z gniazdka, gdy wychodzisz. Dobrym wyborem są lampki na baterie, ale pamiętaj, że połknięta bateria grozi oparzeniem chemicznym. Ostrożnie także ze śnieżnymi kulami – część z nich zawiera glikol etylenowy, który już w małej ilości jest dla kota bardzo toksyczny.

Kot wspinający się na choinkę zwykle po prostu się nudzi. Zamiast przeganiać go spryskiwaczem, zaproponuj mu wyższą atrakcję obok – stabilny drapak z legowiskiem i codzienną sesję zabawy wędką. Drapak albo nowa zabawka odciągnie kota od drzewka – zajrzyj do działu akcesoria i zabawki dla kota.

Choinka „kocioodporna” – lista kontrolna

  1. Ciężki stojak i ewentualne mocowanie czubka do ściany.
  2. Zakryty pojemnik z wodą – bez nawozów i konserwantów.
  3. Szklane bombki wysoko, nietłukące się ozdoby na dole.
  4. Bez lamety, anielskiego włosia i luźnych sznurków.
  5. Kable w osłonkach, lampki wyłączane pod nieobecność domowników.
  6. Regularne zamiatanie igieł i brak prezentów z jedzeniem pod drzewkiem.
  7. Drapak i zabawki w zasięgu, a na noc – zamknięte drzwi do pokoju z choinką.

Lameta, wstążki i sznurki – kiedy zabawa kończy się operacją

Błyszcząca lameta, kokardki z prezentów, rafia czy sznurek do wiązania wyglądają dla kota jak idealna zdobycz. Problem w tym, że kocie brodawki na języku są skierowane do tyłu, więc nitkę łatwiej połknąć niż wypluć. Weterynarze nazywają taki obiekt linijnym ciałem obcym. Jeden koniec często zaczepia się pod językiem albo w odźwierniku żołądka, a reszta wędruje dalej. Jelita, próbując przesunąć nitkę, marszczą się na niej jak firanka na żyłce, a każdy skurcz sprawia, że sznurek coraz mocniej wcina się w ścianę jelita – aż do jej przecięcia i zapalenia otrzewnej.

Objawy niedrożności rozwijają się czasem w ciągu kilku godzin, czasem przez kilka dni. Najczęściej to powtarzające się wymioty, brak apetytu, brak kału lub skąpa biegunka, apatia, chowanie się i bolesny brzuch. Zdarza się, że widać nitkę pod językiem – dlatego przy podejrzeniu warto delikatnie zajrzeć kotu do pyszczka.

Najważniejsza zasada brzmi: nie ciągnij nitki wystającej z pyszczka ani spod ogona. Jeśli jej drugi koniec jest zakotwiczony w przewodzie pokarmowym, pociągnięcie może rozerwać jelito. Nie przecinaj jej też tuż przy ciele bez porady lekarza – ułatwia to „zniknięcie” nitki w środku i utrudnia diagnozę. Jak najszybciej jedź do weterynarza; często konieczne jest USG lub RTG, a przy linijnym ciele obcym zwykle zabieg chirurgiczny. Najlepsza profilaktyka to rezygnacja z lamety w domu z kotem i sprzątanie wstążek zaraz po rozpakowaniu prezentów. Do wspólnej zabawy wybieraj wędki i piłki, a nie sznurki zostawiane bez nadzoru.

Rośliny świąteczne – które są groźne dla kota?

Na pierwszym miejscu listy są lilie z rodzaju Lilium oraz liliowce (Hemerocallis) – popularne w bukietach świątecznych i noworocznych. Jak wskazuje dr Kevin T. Fitzgerald w przeglądzie opublikowanym w „Topics in Companion Animal Medicine” (2010), trujące są wszystkie części rośliny, w tym pyłek i woda z wazonu, a do uszkodzenia nerek wystarcza nawet fragment liścia. Pierwsze objawy – wymioty, ślinienie, apatia- pojawiają się w ciągu kilku godzin, a ostra niewydolność nerek rozwija się zwykle w ciągu 1-3 dni. Kot może się zatruć, po prostu wylizując pyłek z futra. Dobra wiadomość płynie z analizy Bennett i Reineke (JAVMA, 2013): koty, które szybko trafiły na płukanie przewodu pokarmowego i kroplówki, w zdecydowanej większości uniknęły niewydolności nerek. Liczy się więc czas.

Gwiazda betlejemska ma gorszą sławę, niż na to zasługuje. Jej mleczny sok podrażnia pyszczek i żołądek, wywołując ślinienie i wymioty, ale ciężkie zatrucia należą do rzadkości – tak klasyfikuje ją również lista roślin toksycznych ASPCA. Nadal jednak nie warto stawiać jej na parapecie, na który kot ma dostęp. Jemioła, ostrokrzew i amarylis zwykle powodują wymioty i biegunkę; w przypadku jemioły i cebul amarylisa przy większej ilości mogą pojawić się poważniejsze objawy, w tym zaburzenia pracy serca. Przegląd Bertero, Fossati i Caloni (Frontiers in Veterinary Science, 2020) dotyczący zatruć roślinami pokojowymi w Europie potwierdza, że u kotów to właśnie rośliny dekoracyjne trzymane w domu są częstym źródłem problemów.

Koty skubią zieleń, bo pomaga im to pozbyć się kłaczków i wspiera trawienie. Zamiast walczyć z tym instynktem, daj mu bezpieczne ujście – kocia trawa do sadzenia wyrasta w kilka dni i skutecznie odciąga uwagę od świątecznych dekoracji.

Świąteczny stół – czego nie dawać kotu?

Kot rzadko żebrze tak jak pies, ale chętnie podkrada z talerza i dokładnie wylizuje to, co spadnie na podłogę. Na liście zakazanej jest kilka pozycji typowych dla polskiej Wigilii i świątecznego obiadu. Cebula i czosnek – surowe, smażone, w proszku, w sosie czy farszu do pierogów – uszkadzają czerwone krwinki. Koty są na to szczególnie wrażliwe, bo ich hemoglobina łatwiej ulega utlenieniu, a skutkiem bywa anemia z ciałkami Heinza, która ujawnia się dopiero po kilku dniach.

Karp i inne ryby to z kolei ości i kości – mogą utknąć w gardle, przełyku lub przebić ścianę jelita. Podobnie groźne są kości z drobiu, zwłaszcza gotowane, bo łatwo pękają na ostre odłamki. Tłuste resztki, skórki z pieczeni i sosy mogą wywołać wymioty i biegunkę, a u części kotów sprzyjać zapaleniu trzustki. Groźne są też alkohol (wystarczy polizać kieliszek lub ciasto z ponczem), surowe ciasto drożdżowe, które rośnie w żołądku i wytwarza etanol, a także czekolada – teobromina szkodzi także kotom, choć zjadają ją rzadziej niż psy. Więcej o tym, ile teobrominy jest w czekoladzie, przeczytasz w naszym poradniku. Z ostrożności nie podawaj też rodzynek i makowca z bakaliami.

Jeśli chcesz, by kot też poczuł święta, wystarczy odrobina gotowanego indyka lub kurczaka bez skóry, kości i przypraw albo sprawdzone przysmaki dla kotów. Przekąski nie powinny przekraczać ok. 10% dziennej dawki pokarmu. Pamiętaj też o koszu na śmieci – sznurek z pieczeni i folia po rybie pachną dla kota zachęcająco, więc odpadki trzymaj w zamykanym pojemniku.

Produkt ze stołuDlaczego szkodziCo zamiast?
Cebula, czosnek, sosy, farszeniszczą czerwone krwinki – anemiagotowane mięso bez przypraw
Karp, śledź, kości drobioweości i odłamki kości, sól, zalewa octowagotowany filet bez ości, bez soli
Szynka, kiełbasa, pieczeń ze skórkądużo soli, tłuszczu i przyprawchudy gotowany indyk
Czekolada, ciasta, makowiecteobromina, alkohol, bakalieprzysmaki dla kotów
Surowe ciasto drożdżowerośnie w żołądku, wytwarza etanol—
Alkohol, poncz, likieryzatrucie już po niewielkiej ilościświeża woda

Goście, hałas, wyjazdy – stres kota w święta

Koty kochają przewidywalność, a święta przynoszą jej odwrotność: przestawione meble, generalne porządki, zapachy obcych ludzi, dzieci, a w Sylwestra petardy. Wiele kotów reaguje chowaniem się, utratą apetytu, nadmiernym wylizywaniem lub załatwianiem się poza kuwetą. Aby ograniczyć napięcie, przygotuj cichą kryjówkę w pokoju bez gości – z legowiskiem, wodą, miską i kuwetą. Nie wyciągaj kota na siłę, by „przywitał się” z rodziną; niech sam zdecyduje, kiedy wyjść.

Staraj się zachować dotychczasowy rytm dnia: karmienie o stałych porach i kuweta w tym samym miejscu to dla kota sygnał, że świat jest w porządku. Nie przestawiaj kuwety, nawet jeśli w łazience będzie tłoczniej. Jeśli wyjeżdżasz, lepiej sprawdzi się zaufany opiekun odwiedzający kota w domu niż przewożenie go w nowe miejsce. Pomocne bywają dyfuzory z feromonami i krótka sesja zabawy przed przyjściem gości. Stres potrafi skończyć się sikaniem poza kuwetą – wtedy najpierw wyklucz chorobę, np. zapalenie pęcherza.

Objawy zatrucia u kota i kiedy jechać do weterynarza

Kot dobrze maskuje złe samopoczucie, dlatego warto znać sygnały ostrzegawcze. Niepokój powinny wzbudzić: wymioty, nadmierne ślinienie, apatia, brak apetytu, bardzo mało moczu lub jego brak, chwiejny chód, przyspieszony oddech i drgawki. Pojedyncza, łagodna biegunka u kota po świątecznej „przekąsce” bywa przejściowa, ale gdy kot miał kontakt z lilią, połknął nitkę, baterię lub mógł zjeść coś trującego, nie czekaj na objawy.

Nigdy nie wywołuj wymiotów samodzielnie. Woda utleniona jest dla kotów niebezpieczna – Obr i współpracownicy (Journal of Veterinary Emergency and Critical Care, 2017) opisali kota z martwiczo-wrzodziejącym, krwotocznym zapaleniem żołądka po podaniu 3% wody utlenionej przez właściciela. Lekarz weterynarii ma do tego celu bezpieczne leki.

Co zrobić, gdy kot zjadł coś groźnego – krok po kroku

  1. Odsuń kota od rośliny, jedzenia lub ozdoby i usuń resztki z jego zasięgu.
  2. Sprawdź pyszczek – jeśli widzisz nitkę, nie ciągnij jej.
  3. Zadzwoń do lecznicy – w święta sprawdź wcześniej, która w okolicy ma dyżur całodobowy.
  4. Zabierz ze sobą roślinę, jej zdjęcie lub opakowanie produktu.
  5. Zanotuj, o której godzinie mogło dojść do zatrucia i ile kot mógł zjeść.
  6. Nie podawaj wody utlenionej, soli, mleka ani leków dla ludzi.

FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące kota w święta

Czy żywa choinka jest trująca dla kota?

Jodła, świerk i sosna są uznawane za lekko toksyczne. Olejki eteryczne mogą podrażnić pyszczek i żołądek, a igły uszkodzić przewód pokarmowy. Większym zagrożeniem jest woda w stojaku z nawozami i konserwantami – dlatego należy ją zakryć.

Czy gwiazda betlejemska jest trująca dla kota?

Tak, ale łagodnie. Jej sok wywołuje zwykle ślinienie, podrażnienie pyszczka i wymioty. Poważne zatrucia zdarzają się rzadko, znacznie groźniejsze są lilie, jemioła i amarylis.

Co zrobić, gdy kot zjadł lametę?

Nie ciągnij lamety wystającej z pyszczka ani odbytu i jak najszybciej skontaktuj się z weterynarzem. Lameta może działać jak linijne ciało obce i doprowadzić do niedrożności lub przecięcia jelita. Obserwuj, czy kot wymiotuje, je i oddaje kał.

Czy kot może jeść karpia?

Mały kawałek gotowanego karpia bez ości, soli i przypraw okazjonalnie nie zaszkodzi zdrowemu kotu. Unikaj ryby smażonej, w galarecie, po żydowsku czy w zalewie, a także surowej – zawiera enzym rozkładający witaminę B1 i może przenosić pasożyty.

Czy kot może zjeść kawałek szynki?

Pojedynczy mały kęs raczej nie zaszkodzi, ale szynka zawiera dużo soli, peklosoli i tłuszczu, więc nie jest dobrym przysmakiem. Lepiej podać odrobinę gotowanego indyka bez przypraw lub gotowy przysmak dla kotów.

Jak oduczyć kota wspinania się na choinkę?

Postaw obok wysoki drapak, codziennie bawiąc się z kotem, i usuń z dolnych gałęzi kuszące, ruchome ozdoby. Choinkę ustaw z dala od mebli, a na czas nieobecności zamykaj pokój. Skórka cytrusów w osłonie stojaka bywa skutecznym odstraszaczem.

Redakcja Zoopoint.pl – teksty przygotowujemy na podstawie badań naukowych i materiałów producentów. Jak powstają nasze poradniki